Voice of Asean Sempai (Vol 44)

Khó khăn là để trưởng thành

   Tuy từng học tiếng Nhật ở bậc Đại học, nhưng cơ duyên của mình với nước Nhật chỉ thực sự bắt đầu khi mình được công ty của Đức mà mình đang làm việc vào thời điểm đó, cử sang làm việc tại chi nhánh ở Nhật vào năm 2012. Vốn tiếng Nhật  đã học giúp mình không gặp nhiều khó khăn trong sinh hoạt hàng ngày, còn công việc thì vẫn chủ yếu là bằng tiếng Anh, nên năm đầu tiên ở Nhật của mình trôi qua khá suôn sẻ. Gần hết thời hạn hợp đồng ở công ty cũ, mình tìm cơ hội để chuyển việc vì muốn tìm công việc vô thời hạn 正社員 để có thể ổn định ở lại Nhật lâu dài. Trong lúc tham gia hỗ trợ phòng nhân sự công ty của Đức tại một buổi hội thảo quốc tế, mình vô tình gặp phòng nhân sự một tập đoàn bán lẻ khá nổi tiếng của Mỹ và biết họ đang cần tuyển nhân viên chính thức cho công ty con của họ tại Nhật nên đã quyết định ứng tuyển và chuyển việc thành công sau vài vòng phỏng vấn. Hiện tại mình đang quản lý danh mục thời trang cho toàn thị truờng Nhật tại công ty này.

   Khác với công ty cũ chỉ sử dụng tiếng Anh trong công việc, công ty mới tuy là một tập đoàn của Mỹ nhưng mọi người trong công ty phần lớn đều là người Nhật, nên giao tiếp hay họp nội bộ gần như đều bằng tiếng Nhật. Vốn tiếng Nhật còn sót lại sau những năm tháng đi làm chỉ dùng toàn tiếng Anh đã giúp mình không gặp quá nhiều rào cản trong thời gian đầu sinh sống tại Nhật, nhưng trong công việc thì lại khác. Khi mới vào công ty, mỗi lần họp là một lần mình phải rất cố gắng để nghe mà nhiều khi vẫn không thể hiểu hết. Nếu buổi nào được phát slide thì mình còn có thể ghi chú lại những chỗ không hiểu để tra cứu sau, còn những buổi mà chỉ họp không tài liệu hoặc slide chỉ được chiếu trên bảng chung, thì sau đó mình lại phải tìm cách khác để nắm bắt được nội dung cuộc họp. Nghe đã như vậy, việc nói hay phát biểu ý kiến trong cuộc họp khi đó lại càng khó khăn hơn với mình cũng do rào cản ngôn ngữ này. Nhiều lúc áp lực quá, mình đã từng nghĩ tới việc bỏ cuộc và chuyển sang một công ty nước ngoài khác ít sự dụng Tiếng Nhật hơn. Nhưng sau đó suy nghĩ kĩ lại, mình tự thấy nếu vẫn tiếp tục muốn ở lại Nhật và làm việc ổn định, thì cần phải đối mặt với rào cản này khắc phục khó khăn để trưởng thành hơn. Vậy là thay vì cứ lo sợ, mình quyết định tìm cách làm việc phù hợp hơn để khắc phục những điểm yếu của bản thân.

    Đầu tiên là phần nghe hiểu. Mình tìm cách khắc phục những điểm yếu này bằng cách luôn chủ động, tích cực hỏi sếp hay nhờ các đồng nghiệp xung quanh giải thích cho những chỗ bản thân chưa hiểu. Hồi đó, cứ mỗi lần kết thúc buổi họp là mình lại gặp sếp để hỏi lại những chỗ chưa rõ khi họp rồi memo lại cẩn thận. Những lúc sếp bận thì mình hỏi những đồng nghiệp ngồi xung quanh, những người mà hàng ngày mình thường hay nói chuyện và cảm thấy họ cởi mở, dễ gần, dễ hỏi. Lúc đầu chưa quen thi thoảng mình cũng thấy hơi ngại khi hỏi quá nhiều, nhưng xác định cần phải hiểu để làm tốt công việc phụ trách nên mình vẫn tiếp tục hỏi mỗi khi cần.

    Một trong những tip giúp “chiến lược” này của mình thành công, đó là hàng ngày mỗi khi tới công ty hay trong giờ giải lao mình đều luôn tươi cười chào hỏi và bắt chuyện với tất cả những người ở gần quanh. Dù không nói giỏi tiếng Nhật, nhưng có lẽ do mình là người nước ngoài, lại luôn tươi cười cởi mở nên đồng nghiệp xung quanh rất dễ ấn tượng và từ từ nảy sinh nhiều thiện cảm. Chính nhờ thế mà khi mình có gì cần hỏi thì mọi người đều khá nhiệt tình và giải đáp chi tiết cho những thắc mắc của mình.

    Việc nghe hiểu thì như vậy, còn việc không phát biểu được những ý kiến của bản thân trong cuộc họp do hạn chế về mặt ngôn ngữ cũng được mình khắc phục bằng một cách khác. Không chỉ các vấn đề được ra trong cuộc họp, mà tất cả các vấn đề khác liên quan tới công việc- công ty mình đều cố gắng quan sát thật kỹ để có thể đưa ra những ý kiến, đóng góp cá nhân, rồi tổng hợp những nhận xét, ý kiến của bản thân vào email hoặc làm báo cáo hay đề án gửi cho sếp. Việc tổng hợp ra dạng văn bản này giúp mình có thêm thời gian để tra cứu những từ chưa biết, đồng thời cũng giúp người đọc có thể dễ nắm bắt được ý mình muốn nói hơn do các ý đã được sắp xếp mạch lạc, các từ khoá quan trọng được list rõ và được minh hoạ thêm bằng hình ảnh. Trong quá trình viết đề án cho công việc, mình chủ động nhờ một cô bạn đồng nghiệp sửa cho giúp rồi sau đó học theo các bài đã được sửa để khắc phục dần các lỗi sai. Cô bạn đồng nghiệp này vốn là một người rất thích học tiếng Anh, nên buổi trưa mình thường rủ cô ấy English lunch để tạo cơ hội cho cô bạn có môi trường luyện nói tiếng Anh nhiều hơn. Chính vì thế, mà khi được mình đề nghị sửa giúp tiếng Nhật, bạn ấy cực kì nhiệt tình. Mình nghĩ trong mối quan hệ nào cũng thường phải làm sao để cả hai cùng có lợi. Chứ nếu chỉ theo một chiều mình nhờ người khác thì sẽ dễ cảm giác ngại hoặc phiền phức cho cả hai. Trong quá trình làm việc tại công ty, việc chủ động quan sát xung quanh để tạo ra các mối quan hệ win-win, giúp đỡ lẫn nhau với đồng nghiệp là chìa khoá vô cùng quan trọng giúp cho chúng ta có thể gặp được nhiều thuận lợi hơn trong công việc.

    Cứ thế, sau một thời gian nỗ lực vượt qua những rào cản về tiếng Nhật, chịu khó chủ động hỏi, chủ động nêu lên ý kiến của bản thân trước các vấn đề của công ty, mình đã dần bắt nhịp được với tốc độ làm việc của công ty, được mọi người công nhận năng lực và khả năng tiếng Nhật cũng trở nên tốt hơn. Giờ thì mình đã có thể tự tin viết email, nói chuyện bằng tiếng Nhật trong công việc. Đúng là chỉ khi mình chấp nhận đối mặt với những điểm yếu của bản thân thì mình mới có thể vượt qua nó và trưởng thành.

Giao lưu giúp cân bằng và mở mang tầm mắt   

   Một điểm rất quan trọng nữa để có thể vượt qua những khó khăn trong công việc đối với mình đó là phải tìm một nơi để có thể giải phóng những căng thẳng mà bản thân gặp phải trong quá trình làm việc, refresh bản thân và lấy lại cân bằng để luôn cảm thấy hứng khởi hơn vào ngày làm việc hôm sau. Đối với mình, việc tham gia những hoạt động xã hội vào cuối tuần, các event kết nối- giao lưu vào các buổi tối sau giờ làm việc là những hoạt động giúp mình quên đi những khó khăn và có cơ hội gặp gỡ, làm quen thêm với rất nhiều người mới.

   Thời gian đầu mới qua chưa quen biết nhiều, mình tìm kiếm các event bằng cách lên mạng và search một vài từ khoá tiếng Anh như: international events, international parties, expat events,.. rồi tham gia thử tất cả các event mà mình cảm thấy hứng thú. Khi tham gia các event này và quen thêm được bạn mới, mình lại được họ giới thiệu thêm cho nhiều hoạt động khác, thấy hay là mình lại sắp lịch để tham gia. Có thời gian tối nào sau giờ làm mình cũng đi tham gia các event, gặp gỡ và làm quen thêm được với rất nhiều người, từ những bạn trẻ nước ngoài sang Nhật làm việc theo dạng Working Holiday, tới những bạn trẻ người Nhật cởi mở, thích giao lưu và trò chuyện với người nước ngoài. Mỗi lần đi event, được gặp thêm những người bạn mới, nghe những câu chuyện về cuộc sống, cảm nghĩ của họ khi ở Nhật, hay cách nhìn nhận của người Nhật về người nước ngoài, ….là mình lại thấy biết thêm được bao nhiêu điều, những điều hay và dĩ nhiên, cả những góc khuất. Việc tham gia các event sau giờ làm việc này giúp mình không bị cảm giác cuộc sống lúc nào cũng chỉ là chuỗi ngày đi đi về về giữa văn phòng và nhà, mà luôn nhộn nhịp và nhiều niềm vui dù công việc vô cùng bận rộn. Dĩ nhiên không phải event nào cũng miễn phí, nên đợt nào mà tham gia nhiều quá thì…mình cũng tốn kha khá cho việc tham gia các hoạt động này. Tuy nhiên cá nhân mình thì thấy đây là một sự đầu tư xứng đáng, việc  tham gia các buổi giao lưu giúp mình tạo được các mối quan hệ mới, mở mang tầm mắt, giải phóng sự căng thẳng và cô đơn khi ở một mình. Mình cũng đã gặp chồng mình qua một trong những buổi event này.

   Sau này khi đã quen dần, mình không tham gia nhiều event như trước nữa mà có chọn lọc hơn, bỏ bớt những buổi giao lưu họp mặt thông thường, chọn các event mang tính kết nối- chia sẻ nhiều hơn. Từ năm ngoái, mình có tham gia tình nguyện hỗ trợ các bạn trong hội VPJ (Vietnam Professional in Japan) để tổ chức các event giúp kết nối- chia sẻ kiến thức- kinh nghiệm khi làm việc tại Nhật giữa các sempai giàu kinh nghiệm, hiện đang làm việc tại nhiều công ty lớn với các bạn kohai. Đối với các bạn mới sang và chưa có nhiều kinh nghiệm cũng như các mối quan hệ tại Nhật, thì đây có lẽ là một trong những địa chỉ các bạn nên sắp xếp thời gian tham gia thử vì nó sẽ giúp các bạn có thể tiếp cận được rất nhiều kinh nghiệm hay, quý báu về công việc, cuộc sống, khởi nghiệp ở Nhật,..từ chính những người đi trước, và tạo cho bạn có cơ hội có networking với rất nhiều người Việt trẻ tài năng.

Cơ hội là do mình tạo ra  

   Một điểm nữa mà mình thấy mọi người hay băn khoăn khi làm việc tại Nhật, đó là ít cơ hội thăng tiến và được công nhận hơn so với người bản xứ. Tuy vậy, theo kinh nghiệm của cá nhân mình và qua những gì mình học hỏi được từ các bạn người nước ngoài mà mình quen biết, mình thấy việc tự tìm kiếm và tạo ra cơ hội để cấp trên và công ty có thể đánh giá đúng được năng lực của mình rất quan trọng.

    Trước hết là bạn phải luôn để ý, tìm hiểu, học hỏi để phát biểu, đóng góp được những ý kiến hay của mình cho các công việc của công ty. Nếu chỉ biết làm những việc được giao mà không bao giờ biết đề xuất bất kì ý tưởng gì, thì bạn sẽ khó mà nổi bật lên được trong mắt mọi người. Công ty mình làm hiện tại chuyên về chuỗi siêu thị bán lẻ, nên luôn cần có những ý tưởng hay, mới lạ để thu hút người tiêu dùng. Vì thế, kể cả ngày nghỉ, khi đi mua sắm mình vẫn luôn chú ý quan sát xung quanh, nếu thấy có hình ảnh hay ý tưởng gì hay là sẽ chụp ảnh và memo ngay lại để hôm sau tổng hợp viết báo cáo đề xuất lên sếp. Rồi trong công việc hàng ngày, nếu thấy điểm gì có thể sửa đổi để công việc được hiệu quả hơn mình cũng gặp trực tiếp hay email ngay cho cấp trên để trao đổi. Dù hồi đầu tiếng Nhật chưa nói được nhiều, nhưng cứ có ý hay là mình đề xuất, không nói nhanh, nói hay được thì mình nói thật chậm, thật rõ ràng, miễn làm sao có thể truyền đạt được thật chính xác ý tưởng của bản thân. Dần dần, sự cố gắng của mình cũng được công ty công nhận và mình được giao cho phụ trách nhiều công việc quan trọng hơn.

     Ngoài ra, việc tự tạo cho mình sự đổi mới trong công việc cũng là một cách giúp chúng ta có thể phát huy được nhiều năng lực của bản thân hơn. Không phải lúc nào vị trí đầu tiên mà chúng ta được tuyển khi vào công ty cũng là vị trí phù hợp nhất. Vì thế sau khi vào công ty, nếu cảm thấy công việc hiện tại không phát huy được hết năng lực của bản thân, chúng ta nên để ý quan sát công việc của cả những bộ phận khác, nếu thấy phù hợp có thể chủ động đề xuất với sếp hay bộ phận nhân sự để xin chuyển qua. Bản thân mình mới đầu khi được tuyển vào công ty hiện tại là ở vị trí Marketing, nhưng sau một thời gian làm, mình thấy công việc dùng tiếng Nhật vất vả quá, mà tiếng Anh- vốn là sở trường của mình thì lại không được phát huy, nên đã chủ động gặp phòng nhân sự để xin chuyển sang phụ trách lĩnh vực thời trang và quần áo cho thị trường Nhật.

    Dĩ nhiên việc này không phải dễ dàng, mà cần sự khéo léo trong xây dựng mối quan hệ với các bạn làm ở phòng nhân sự hay các bộ phận khác để hiểu được rõ hơn công việc của các bộ phận biết được họ đang thừa thiếu nhân sự ra sao. Các buổi nomikai sau giờ làm chính là nơi tốt nhất giúp các bạn có thể xây dựng các mối quan hệ này và tiếp cận được nhiều thông tin hay. Chính bởi vậy, mà người ta còn gọi văn hoá nomikai ở các công ty của Nhật bằng 1 cụm từ ghép rất hay, đó là nomi-nication (ghép của cụm từ nomikaicommunication, việc giao tiếp – xây dựng mối quan hệ qua các buổi đi uống sau giờ làm). Khi mới tham gia các buổi nomikai này, nhất là khi tiếng Nhật chưa tốt lắm, chắc chắn chúng ta nhiều lúc sẽ thấy không hiểu gì và không thể theo nổi nhịp câu chuyện. Nhưng đừng vì thế mà không tham gia vào các lần sau. Nếu không hiểu, bạn chỉ cần cười cười hùa theo câu chuyện rồi sau đó chuyển dần chủ đề sang các vấn đề khác mà mình quan tâm là được.

LỜI NHẮN

   Mình có nghe nhiều bạn nói rằng Nhật là 1 đất nước có môi trường làm việc vất vả, căng thẳng, khó để người nước ngoài có thể thăng tiến, cuộc sống thì quá khuôn phép, buồn chán và cô đơn. Nhưng qua gần 7 năm sống ở Nhật, mình nhận thấy cuộc sống ở Nhật vui hay buồn, vất vả hay vừa sức, thăng tiến được hay chỉ mãi 1 chỗ hoàn toàn phụ thuộc vào cách suy nghĩ, sự tích cực trong trải nghiệm của bản thân mỗi người. Mình hi vọng những chia sẻ của mình trong bài viết này sẽ đem lại cho các bạn được điều gì đó hữu ích, giúp các bạn tìm được nhiều niềm vui hơn trong cuộc sống và công việc ở Nhật Bản.

Tokyo, tháng 12 năm 2018

Xin vui lòng liên hệ trước khi đăng lại hoặc trích dẫn nội dung và hình ảnh từ Tomoni.

Bình luận

Loading...