======================
Có những ngày làm mẹ ở Nhật, có bao giờ bạn chợt tự hỏi:
Liệu mình có đang chậm lại so với bạn bè cùng tuổi?
Liệu những năm tháng chỉ quanh quẩn với bỉm sữa, đưa đón con, nội trợ và chăm sóc gia đình có khiến mình dần rời xa con đường sự nghiệp?
Và nếu một ngày muốn bắt đầu lại, liệu có còn kịp không?
Thực ra, rất nhiều mẹ Việt ở Nhật đang mang trong mình những băn khoăn giống nhau.
Mỗi người một hoàn cảnh, một điểm xuất phát, một lựa chọn khác nhau. Nhưng điểm chung là: ai cũng đang cố gắng, theo cách của riêng mình.
Mời mọi người cùng nhìn lại hành trình của ba chị Thùy Linh, Phương Oanh và Tuyết Nhung – ba câu chuyện khác nhau từng xuất hiện trên nhưng đều là những bước đi rất thật của các mẹ Việt khi vừa làm mẹ, vừa xây dựng lại cuộc sống của mình tại Nhật.
CHỊ THÙY LINH – HÀNH TRÌNH QUAY LẠI SỰ NGHIỆP SAU NHỮNG NĂM LÀM MẸ TOÀN THỜI GIAN
Mình sang Nhật khi con đầu mới 6 tháng tuổi. Trước khi đi, mình nghĩ cuộc sống sẽ không quá khó khăn vì có thể dùng tiếng Anh. Nhưng thực tế thì khác hẳn. Từ siêu thị, nhà trẻ đến bệnh viện của con đều là tiếng Nhật. Có những ngày chồng đi làm, con sốt, mình phải một mình bế con đi khám mà không hiểu bác sĩ nói gì. Khi đó, mình vừa lo cho con, vừa thấy bất lực và cô đơn.
Khoảng thời gian chỉ quanh quẩn ở nhà khiến mình bắt đầu suy nghĩ: nếu cứ như vậy mãi, mình sẽ dần thu hẹp thế giới của mình. Mình đã từng học tập và có những kế hoạch riêng, nên mình quyết định học tiếng Nhật nghiêm túc và đặt mục tiêu đạt N2.
Việc học không hề đơn giản khi con còn nhỏ. Tìm được chỗ gửi trẻ dưới 3 tuổi đã là một thử thách. Mỗi ngày, mình tranh thủ thời gian con ở nhà trẻ đến 15 giờ để đi học, rồi lại vội vã quay về đón con. Sau một năm cố gắng, mình đạt được N2 và bắt đầu đi xin việc với rất nhiều hy vọng.
Nhưng thực tế không dễ như mình nghĩ. Dù có chứng chỉ, mình vẫn bị từ chối nhiều lần vì tiếng Nhật chưa đủ tự nhiên hoặc chưa có kinh nghiệm làm việc tại Nhật. Sau những lần thất bại, mình chọn đi đường vòng: nhận công việc trợ giảng dạy tiếng Anh cho trẻ em ở một lớp học gần nhà để tiện đưa đón con.
Công việc đó kéo dài gần 5 năm. Ban đầu mình rất thiếu tự tin vì chưa từng đứng lớp, lại phải giao tiếp nhiều bằng tiếng Nhật. Nhưng mình quan sát cách giáo viên Nhật làm việc, học từng chút một. Dần dần, mình quen với công việc, tiếng Nhật giao tiếp cũng tiến bộ rõ rệt. Quan trọng hơn, khi làm việc với trẻ em, mình học được sự kiên nhẫn và thấu hiểu – điều đó cũng giúp mình thay đổi cách đồng hành với con.
Sau đó, khi dịch Covid xảy ra và mình sinh bé thứ hai, mình quyết định nghỉ việc để tập trung chăm con. Trong thời gian này, mình làm online cho một startup ở Việt Nam. Cuộc sống ổn định, nhưng trong lòng mình vẫn luôn có cảm giác muốn quay lại làm việc một cách nghiêm túc.
Bước ngoặt đến khi mình về Việt Nam chăm bố mẹ đang điều trị bệnh và có cơ hội hỗ trợ phiên dịch cho một bệnh nhân nước ngoài trong bệnh viện. Khi mọi người xung quanh biết mình chỉ đang ở nhà chăm con và làm online, họ nói rằng: “Như vậy thì phí quá”. Câu nói đó khiến mình suy nghĩ rất nhiều. Mình nhận ra mình vẫn muốn đi làm, muốn bắt đầu lại sự nghiệp của mình.
Đầu năm 2023, mình quay lại Nhật và bắt đầu hành trình tìm việc ở tuổi 35, khi chưa từng có kinh nghiệm làm nhân viên chính thức tại Nhật. Mình nộp rất nhiều hồ sơ, trượt nhiều lần, nhưng qua từng lần phỏng vấn, mình dần học được cách kể câu chuyện của bản thân rõ ràng hơn và tự tin hơn về những gì mình đã trải qua.
Cuối cùng, mình nhận được lời mời làm việc tại một công ty bảo hiểm Nhật, ở vị trí hỗ trợ khách hàng người Việt – công việc chính thức đầu tiên của mình tại Nhật.
Bây giờ, mình chuẩn bị bước vào một giai đoạn mới: vừa đi làm, vừa tiếp tục học để nâng cao năng lực tiếng Nhật. Nhìn lại chặng đường đã qua, mình nhận ra điều khó vượt qua nhất không phải là việc đã nghỉ việc một thời gian dài, mà chính là nỗi sợ của bản thân.
Khi mình dám bước ra khỏi vùng an toàn, mình mới hiểu rằng, dù đã làm mẹ và đã hơn 30 tuổi, mình vẫn có thể quay lại với sự nghiệp của mình.
Xem thêm chia sẻ của chị Linh tại: Asean Senpai Vol 95 – Nguyễn Thùy Linh
CHỊ PHƯƠNG OANH – ĐI TỪNG BƯỚC CHẬM NHƯNG CHẮC ĐỂ VỪA LÀM MẸ, VỪA QUAY LẠI SỰ NGHIỆP
Từ khi còn là sinh viên, mình đã quen với việc đặt mục tiêu và chuẩn bị từ sớm. Nhờ vậy, mình có cơ hội sang Nhật một năm theo chương trình trao đổi, và chính quãng thời gian đó khiến mình muốn quay lại Nhật lần nữa. Sau khi tốt nghiệp, mình đi dạy tiếng Nhật tại chương trình HEDSPI của Đại học Bách Khoa Hà Nội để tích lũy kinh nghiệm theo yêu cầu và chuẩn bị cho mục tiêu lớn hơn: học cao học bằng học bổng MEXT.
Cuối năm 2013, mình thi đỗ học bổng và quay lại Nhật vào năm 2014. Trong thời gian học cao học tại Đại học Nữ sinh Ochanomizu, mình vừa học vừa làm thêm công việc giảng dạy biên – phiên dịch tại một trường senmon để tích lũy kinh nghiệm. Khi chuẩn bị tốt nghiệp, phía trường có ý muốn giữ mình lại làm full-time. Nhưng lúc đó, hai vợ chồng mình đã lên kế hoạch sinh em bé trong vòng một năm sau khi ra trường. Nếu nhận công việc chính thức rồi nghỉ sinh ngay sau đó, mình sẽ rất khó xử với nhà trường. Vì vậy, mình quyết định từ chối và ưu tiên việc sinh con trước.
Con gái mình chào đời vào cuối năm 2017. Và từ đây, mình bắt đầu đối mặt với bài toán mà rất nhiều mẹ ở Nhật đều gặp: muốn đi làm thì phải có nhà trẻ, nhưng muốn xin nhà trẻ thì lại cần chứng minh đang đi làm.
Quận mình ở khi đó có tỷ lệ chờ nhà trẻ rất cao. Mình đã đi hỏi từ khi con còn chưa sinh nhưng tất cả các nơi đều kín chỗ. Nếu không gửi con được thì không thể đi làm, mà không đi làm thì lại không đủ điều kiện xin học cho con. Mình buộc phải tìm cách tháo gỡ từng bước một.
Giải pháp đầu tiên của mình là nhận công việc part-time tại chính trường Ochanomizu vì ở đó có nhà trẻ cho con của nhân viên. Mỗi ngày hai mẹ con lại cùng nhau đi tàu từ sớm, chen chúc giữa dòng người giờ cao điểm. Những ngày làm ở trường thì còn đỡ, nhưng những hôm phải làm thêm ở nơi khác, mình phải đưa con đi sớm hơn để kịp chạy sang chỗ làm.
Tiền lương mình nhận được gần như chỉ đủ tiền gửi con. Nhưng mình chấp nhận, coi đó là bước đệm. Nếu không bắt đầu từ đây thì mình sẽ không thể tiến thêm bước nào.
Sau đó, mình tìm thêm một công việc part-time tại một tổ chức hỗ trợ người Việt để đủ số giờ làm theo quy định xin nhà trẻ. Có thời gian mình làm hai nơi cùng lúc, di chuyển liên tục, về đến nhà thì trời đã tối mịt. Những ngày chen chúc trên tàu với con nhỏ, luôn lo con bị va chạm, mang theo máy vắt sữa để tranh thủ giữa giờ làm, buổi chiều mua cho con một túi bánh nhỏ để con ăn cho đỡ đói… là quãng thời gian rất vất vả.
Nhiều lúc mình cũng tự hỏi liệu mình có đang cố quá không. Có những lúc mình nghĩ “giá như” ngày trước chọn một con đường khác thì có lẽ cuộc sống sẽ dễ dàng hơn. Nhưng mình cũng hiểu rằng không thể quay lại quá khứ, điều duy nhất mình có thể làm là tiếp tục đi tiếp.
Chính công việc tại tổ chức hỗ trợ người Việt lại trở thành bước ngoặt. Trước đây mình chỉ nghĩ mình phù hợp với công việc giảng dạy hoặc dịch thuật. Nhưng khi tham gia hỗ trợ tuyển dụng, chỉnh CV, hướng dẫn phỏng vấn và đồng hành cùng ứng viên, mình bắt đầu hiểu rõ hơn về lĩnh vực nhân sự và nhận ra đây có thể là hướng đi lâu dài của mình.
Khi con hơn 2 tuổi và đã ổn định ở nhà trẻ, mình quyết định thử sức tìm việc full-time. Mình đã ngoài 30 và nghĩ rằng nếu còn chần chừ thì sau này sẽ càng khó bắt đầu lại. Nhờ những kinh nghiệm tích lũy trong gần một năm làm việc văn phòng và hỗ trợ tuyển dụng, mình đã có đủ câu chuyện và trải nghiệm để tự tin hơn khi đi phỏng vấn.
Mình được nhận vào vị trí nhân sự tại một công ty IT. Thời điểm nhận việc, mình vẫn chưa chắc chắn con có được nhận vào nhà trẻ mới hay không, nên khoảng thời gian chờ đợi rất áp lực. Gia đình phải chuẩn bị phương án nhờ bà ngoại sang hỗ trợ trong những tháng đầu. May mắn là ngay trước khi mình chính thức đi làm, con đã đỗ vào nhà trẻ có thể gửi muộn, và mình cảm thấy như trút được gánh nặng lớn.
Những ngày đầu đi làm full-time, mình cũng lo lắng không biết có thể cân bằng giữa công việc và gia đình hay không. Rồi Covid xảy ra, công ty chuyển sang làm việc từ xa. Công việc có lúc giảm, nhưng thay vì chờ đợi, mình chủ động cùng đồng nghiệp tổ chức các hoạt động online kết nối nhân viên và tìm hiểu thêm các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp.
Hiện tại, công việc của mình đã ổn định hơn, nhưng mình hiểu rằng hành trình của mình được xây dựng từ rất nhiều bước nhỏ và những giai đoạn kiên trì phía trước.
Xem thêm chia sẻ của chị Oanh tại: Asean Senpai Vol 93 – Nguyễn Phương Oanh
CHỊ TUYẾT NHUNG – BẮT ĐẦU TỪ CON SỐ 0 VÀ TỪNG BƯỚC XÂY DỰNG CUỘC SỐNG CỦA RIÊNG MÌNH TẠI NHẬT
Đầu năm 2014, mình sang Nhật đoàn tụ với chồng theo diện visa gia đình. Trước khi sang, mình gần như không có thông tin thực tế nào về cuộc sống ở đây, cũng không học trước tiếng Nhật vì nghĩ rằng sang rồi học cũng chưa muộn. Nhưng khi đặt chân tới nơi, mình mới hiểu mọi thứ không đơn giản như mình tưởng.
Vốn tiếng Nhật của mình lúc đó gần như bằng 0. Thành phố mình sống ở Shizuoka lại khá nhỏ, ít cơ hội việc làm hơn so với Tokyo hay các thành phố lớn. Mình từng đi xin vào một xưởng đóng gói – một công việc rất đơn giản – nhưng vẫn bị từ chối vì tiếng Nhật quá kém và nhà ở xa. Khoảnh khắc đó mình thực sự hụt hẫng. Ở Việt Nam mình từng học hành đầy đủ và có công việc ổn định, vậy mà sang đây, đến một việc làm cơ bản cũng không xin được.
Mình nhận ra nếu cứ giữ vốn tiếng Nhật như vậy thì có thể 1–2 năm nữa mình vẫn không thể bắt đầu được gì. Vì thế, mình quyết định đăng ký học tại một trường tiếng cách nhà tới 50km. Mỗi ngày mình phải đạp xe ra ga, đi tàu rồi đi bộ thêm một đoạn dài. Việc đi lại khá vất vả, nhưng mình nghĩ chỉ cần cố gắng một thời gian thì mọi thứ sẽ dần tốt hơn.
Thế nhưng mới học được vài tháng, mình phát hiện có thai. Việc di chuyển xa mỗi ngày không còn an toàn, và sau đó mình bị dọa sinh non, phải nhập viện điều trị trong thời gian dài. Có lúc mình được chuyển lên bệnh viện lớn cách nhà xa, nằm một mình trong phòng, tiếng Nhật không hiểu nhiều, chồng chỉ có thể vào thăm cuối tuần. Những ngày đó mình gần như chỉ quanh quẩn một mình, vừa lo cho em bé, vừa cảm thấy cô đơn và bất lực.
May mắn là sau nhiều tuần điều trị, con mình cũng chào đời an toàn, dù phải nằm phòng chăm sóc đặc biệt (NICU) gần một tháng. Khi mọi thứ dần ổn định, mình bắt đầu nghĩ tới việc cho con đi nhà trẻ để con có môi trường giao tiếp. Nhưng vì mình chưa đi làm nên hồ sơ bị trượt.
Không muốn hai mẹ con chỉ quanh quẩn trong nhà, mình nhờ chồng gọi hỏi các trường mẫu giáo xem có thể gửi theo giờ không. May mắn là gặp được một cô hiệu trưởng rất thấu hiểu và hỗ trợ để con được nhận vào học chính. Điều kiện là mình phải đi học hoặc đi làm, vì vậy mình quay lại trường tiếng.
Những ngày đó thực sự rất vất vả. Mỗi sáng mình đạp xe gần 5km đưa con đi học, rồi lại đi tàu hơn một tiếng để đến lớp. Thời gian học không nhiều, nhưng mình vẫn cố gắng duy trì vì biết rằng chỉ cần có nền tảng tiếng Nhật, mình sẽ chủ động hơn trong cuộc sống.
Sau khi chuyển nhà sang khu vực mới, mình rút kinh nghiệm và xin làm part-time tại một siêu thị trước để đủ điều kiện xin nhà trẻ. Lần này, các thủ tục với quận, giấy tờ và trao đổi với trường, mình đều tự làm. Khi đó mình nhận ra, dù tiếng Nhật chưa giỏi, nhưng chỉ cần có nền tảng thì mình đã tự tin và chủ động hơn rất nhiều.
Một bước ngoặt lớn trong cuộc sống của mình là khi quyết định học bằng lái xe. Vốn tiếng Nhật chưa tới N3 nên việc học lý thuyết rất căng thẳng. Trên lớp mình chỉ hiểu được một phần nhỏ, nhưng về nhà lại tra từ từng câu, đọc lại và luyện đề. Ban ngày đi làm ở siêu thị, chiều tối đi học lái, cứ như vậy hơn 3 tháng, mình cũng thi đỗ.
Tấm bằng lái xe giúp cuộc sống của mình thay đổi rất nhiều. Mình chủ động đưa đón con, đi mua sắm, đi học tiếng Nhật ở lớp tình nguyện xa nhà và sau đó thi đỗ N3. Cuộc sống dần trở nên “dễ thở” hơn.
Trong quá trình nuôi con, mình luôn lo con lớn lên ở Nhật sẽ yếu tiếng Việt. Vì vậy mình thường xuyên mua sách thiếu nhi tiếng Việt để đọc cho con. Khi thấy nhiều mẹ Việt khác cũng có nhu cầu giống mình, mình lập một nhóm nhỏ trên Facebook để cùng gom sách từ Việt Nam sang.
Không ngờ số lượng người quan tâm lại rất lớn. Từ việc gom sách giúp mọi người, mình bắt đầu tìm nguồn, tổ chức vận chuyển và dần dần vận hành một tiệm sách online. Khi công việc ngày càng ổn định và mình thực sự yêu thích việc này, mình quyết định nghỉ việc ở siêu thị, đăng ký kinh doanh cá thể và tập trung hoàn toàn cho tiệm sách.
Hiện nay, mỗi tháng mình gửi hàng nghìn đầu sách cùng các sản phẩm văn hóa Việt Nam như đồ chơi trí tuệ, đồ Trung thu, bao lì xì… đến các gia đình Việt ở Nhật, để các bé có thể giữ được tiếng Việt và kết nối với văn hóa quê hương.
Nhìn lại hành trình của mình, mình bắt đầu từ con số 0: không tiếng Nhật, không công việc, sống ở một vùng nhỏ và từng trải qua rất nhiều giai đoạn khó khăn, cô đơn và áp lực. Nhưng từng bước một – học tiếng, xin việc, học lái xe, tìm cơ hội từ chính những nhu cầu nhỏ trong cuộc sống – mình đã dần xây dựng được con đường của riêng mình.
Cuộc sống ở Nhật không dễ, nhưng nếu kiên trì và chủ động, mình tin rằng mỗi người đều có thể tìm ra hướng đi phù hợp cho mình. Và đôi khi, chính những điều mình bắt đầu vì con, lại mở ra một cơ hội hoàn toàn mới cho chính bản thân mình.
Xem thêm chia sẻ của chị Nhung tại: Asean Senpai Vol 78 – Nguyễn Thị Tuyết Nhung
LỜI NHẮN
Ba người mẹ, ba lối rẽ khác nhau. Nhưng nếu nhìn kỹ, mình sẽ thấy họ giống nhau ở một điểm: không ai “đi lùi” cả — chỉ là mỗi người đang đi qua một đoạn đường mà ít ai nhìn thấy.
Ở Nhật, có những nỗ lực rất nhỏ nhưng lại rất lớn: là dậy sớm chuẩn bị cơm hộp, là ôm con trên tàu giờ cao điểm, là bế con đi bệnh viện mà tim cứ run vì sợ không hiểu bác sĩ nói gì, là tranh thủ 15 phút yên tĩnh để học một bài nghe, là vừa mệt vừa tủi nhưng vẫn tự nhủ “rồi sẽ ổn thôi”. Những thứ đó không ghi trong CV, nhưng nó rèn cho mình sức bền, sự kiên nhẫn và bản lĩnh, những thứ sau này quay lại đi làm, mình mới thấy quý hơn mọi chứng chỉ.
Nếu bạn đang ở nhà chăm con và cảm giác như mình “đứng yên”, thì có thể bạn không hề đứng yên. Bạn đang xây một nền móng khác: nền móng của một người mẹ đủ vững để con yên tâm lớn lên ở một đất nước xa quê, và đủ mạnh để một ngày nào đó, chính bạn cũng có thể bước tiếp.
Không có con đường nào hoàn hảo. Chỉ có con đường phù hợp với nhịp sống của từng gia đình, từng đứa trẻ, từng trái tim. Và dù bạn chọn quay lại ngay, đi chậm lại, hay bắt đầu từ con số 0: bạn vẫn đang tiến lên, theo cách của riêng mình.
Nên nếu hôm nay bạn mệt, bạn hoang mang, bạn sợ mình đã “lỡ” mất tuổi trẻ… thì mình chỉ hãy nhớ rằng: Bạn không chậm. Bạn chỉ đang làm mẹ ở Nhật – và điều đó vốn đã là một hành trình rất can đảm rồi.
Trong hành trình làm mẹ ở Nhật, tiếng Nhật của mẹ cần ở mức nào để có thể theo được con? Mời bạn xem thêm buổi chia sẻ của các mẹ tại đây.
Buổi chia sẻ trong khuôn khổ dự án Nihon Sodachi – đồng hành cùng cha mẹ nuôi dạy con tại Nhật.
Xin vui lòng liên hệ trước khi đăng lại hoặc trích dẫn nội dung và hình ảnh từ Tomoni.
Bình luận