Nghi lễ Shikinen Sengu – Tái xây dựng đền mỗi hai mươi năm

Cứ mỗi 20 năm một lần, nghi lễ Shikinen Sengu (nghi lễ chuyển đền thờ cho thần linh) – một trong những sự kiện quan trọng của quốc gia – sẽ được tổ chức tại đền Ise Jingu ở thành phố Ise, tỉnh Mie. Ý nghĩa đặc biệt của nghi lễ này nằm ở chỗ liên tục tái xây dựng nhằm mục đích bảo tồn vĩnh cửu. Thông thường, các công trình sử dụng đá, gạch và bê tông sẽ tạo nên một kiến trúc chắc chắn. Tuy nhiên điểm đặc biệt của ngôi đền này là hầu hết các cấu trúc đều được làm từ gỗ. Thông qua việc tái xây dựng nhiều lần, ngôi đền có thể tồn tại mãi mãi với thời gian. Ngoài ra, trong quá trình xây dựng lại, các kỹ năng của người xây đền và thợ thủ công trong các lĩnh vực khác nhau như mộc, đồ thờ tự, trang phục cũng được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Người dân địa phương sẽ được tham gia vào hai sự kiện trong nghi lễ Shikinen Sengu là Okihiki và Oshiraishi-mochi. Việc được tham gia những nghi lễ này thường là một điều may mắn đáng tự hào đối với người dân địa phương.

Cảnh diễn ra nghi lễ Okihiki và Oshiraishi-mochi

Tổng quan về nghi lễ Shikinen Sengu

Từ hai nghìn năm trước, người dân Nhật Bản đã thờ cúng tại đền Ise Jingu. Ngôi đền này còn được gọi một cách đơn giản là Jingu (có nghĩa là Đền thờ), cho thấy vị trí thiêng liêng bậc nhất của nó trong lòng người dân Nhật Bản. Đền Ise Jingu bao gồm hai khu vực, Naiku và Geku: Naiku (Đền bên trong) thờ thần Amaterasu Omikami, vị thần tổ tiên của gia đình Thiên Hoàng và Geku (Đền ngoài) thờ vị thần của thực phẩm, quần áo, nhà ở và sản xuất.

Khu thờ chính của cả Naiku và Geku được xây dựng dựa trên kiến trúc cổ nhất của Nhật Bản gọi là “Yuiitsu shinmei – zukuri”. Cả hai ngôi đền đều được xây dựng bằng thân cây bách với sàn nhà nâng cao khỏi mặt đất. Mái nhà được lợp bằng cỏ và có kiểu hình chạm đầu mái ở cuối mái nhà. Cột nhà được cắm sâu dưới lòng đất.

Những ngôi đền này được xây dựng lại liên tục mỗi 20 năm không ngừng nghỉ trong suốt 1300 năm qua. Lần cuối cùng ngôi đền được xây là năm 2013. Những bảo vật linh thiêng và y phục phục vụ cho nghi lễ cũng được làm mới lại trong mỗi dịp chuyển đền. Hệ thống nghi lễ này có một vai trò quan trọng trong việc bảo tồn và truyền lại kỹ nghệ truyền thống từ thế hệ này sang thế hệ khác, truyền tải những giá trị cốt lõi trong nền văn hóa Nhật Bản.

Đây là hệ thống đền thờ duy nhất ở Nhật Bản được xây dựng lại liên tục mỗi 20 năm. Tương truyền chu trình 20 năm này được Thiên hoàng Tenmu (trị vì từ năm 673 – 686) quyết định khi bắt đầu hình thành nghi lễ này. Nhờ nghi lễ mà các kỹ năng của người thợ thủ công và thợ mộc được truyền từ đời này sang đời khác cho đến hiện tại.

Nhà kho chứa thóc

Kiểu nhà kho chứa thóc này được nâng đỡ bởi hơn một tá cột gỗ cắm sâu dưới lòng đất và được lợp bằng lá. Vào đầu mùa hè Nhật Bản thường hứng những trận mưa lớn, cỏ lợp mái lúc này sẽ thấm nước mưa nên trở nên nặng hơn khiến sức nặng của mái nhà đè xuống, làm giảm khoảng cách giữa mái nhà và tường. Chính điều này sẽ giữ cho lương thực bên trong khô ráo. Vào giữa mùa hè, mái nhà sẽ khô lại và trở nên nhẹ hơn, cho phép không khí vào bên trong khiến không gian khô ráo. Theo cách này, mái nhà và cột nhà kết hợp với nhau như một thực thể sống nhằm bảo vệ hạt giống khỏi độ ẩm và côn trùng.

Ngay cạnh khu thờ chính tại Naiku và Geku đều có một khu đất trống dùng làm nơi ngôi đền mới sẽ được xây lại. Hai khu được dùng thay phiên nhau tại mỗi kỳ nghi lễ Sengu. Trước thời Meiji, khu thờ cũ sẽ bị mai mục trước kỳ tiếp sau và để nó tự đổ ngã sau khi khu đền mới được xây xong. Sau khi thần linh đã được làm nghi lễ chuyển đến khu đền mới, ngôi đền cũ thường được để tự phân huỷ trên nền đất cũ.

Gỗ phục vụ cho nghi lễ Shikinen Sengu được chuẩn bị như thế nào?

Mỗi lần xây một ngôi đền mới sẽ cần đến 10000 thân cây bách. Ngôi đền Jingu có một khu đất rộng 5500 héc ta và 90% khu đất này bao phủ bởi cây cối. Khu rừng này được gọi là Misoma-yama. Gỗ được lấy từ khu rừng này để thực hiện nghỉ lễ xây lại đền cũng như để người dân lấy làm củi đốt. Vào thời Edo, có khoảng 7 đến 9 triệu người đến thờ đền Jingu mỗi năm, tương đương với con số hiện nay. Mỗi khi đến đây, người thăm đền lại lấy gỗ từ khu rừng này để dùng cho những ngày hành hương nên theo thời gian khu rừng bị khai thác quá mức và lượng gỗ cũng giảm đi đáng kể. Vào thời Edo, Mạc Phủ chỉ định một khu rừng ở khu vực Kiso, thuộc lãnh địa Owari (ngày nay thuộc tỉnh Nagano) chuyên cung cấp gỗ cho đền thờ Ise Jingu. Tuy nhiên, đến cuối thời Edo, khu rừng này trở thành tài sản hoàng gia và sau Chiến tranh Thế giới thứ 2, khu rừng này trở thành rừng quốc gia. Đền thờ Ise Jingu được ưu tiên trong việc mua gỗ từ khu rừng này, nhưng không còn là người mua độc quyền loại gỗ quý này nữa. 

Với lo ngại lượng gỗ sử dụng để xây đền càng khan hiếm và việc phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cung cấp gỗ nội địa có thể không cung cấp đủ nhu cầu, vào thời Taisho (1912 ~ 1926), người ta đã đưa ra một bản kế hoạch tầm nhìn 200 năm nhằm sử dụng bền vững gỗ để tái xây đền mỗi 20 năm, cho phép khu đền tự sở hữu một khu rừng riêng để cung cấp gỗ. Gỗ được trồng nhiều ở khu vực sườn dốc phía Nam của sông Isuzu, cung cấp tới ¼ lượng gỗ cần thiết cho việc xây lại đền vào năm 1993.

Nghi lễ Sengu là một nghi lễ lớn mà mất 8 năm để lên kế hoạch và 4 năm chỉ để chuẩn bị gỗ. Gỗ sau khi được cắt xuống sẽ được ngâm trong một cái hồ nhỏ nhằm lấy đi những tinh dầu không cần thiết trong gỗ. Sau đó, gỗ sẽ được xếp ra ngoài trời khoảng 1 năm để đảm bảo chúng có thể chịu được thời tiết bốn mùa. Mất thêm một năm nữa để cưa và làm mộc,và cuối cùng là bọc gỗ bằng giấy Nhật để bảo quản cho đến khi nghi lễ được diễn ra. 

Quá trình xử lý trong thời gian dài như thế này khiến gỗ trở nên chắc chắn và ít có khả năng nứt gãy hơn, và thực hiện được vai trò chính của nó trong nghi lễ: đó chính là bảo vệ sự sống. 

Làm thế nào để xử lý gỗ thừa lại sau nghi lễ Sengu?

Ở mỗi đền thờ ở Naiku và Geku đều có những cột gỗ lớn dùng để chống mái trong khu đền chính. Sau nghi lễ Sengu, những cột gỗ cao tới 11m này được chuyển tới để làm cổng Torii trên sông Uji, nơi bảo vệ đền thờ Jingu. sau 20 năm được dùng làm cổng Torii, những cột gỗ này lại được chuyển đi làm cổng torii mới ở Shichiri-no-Watashi và Seki-no-Oiwake. Số gỗ còn lại của ngôi đền cũ cũng sẽ được gửi đến các đền khác trong khắp Nhật Bản để sử dụng để sửa và tân trang lại đền. Đây là cách giúp duy trì mối quan hệ gần gũi giữa đền Jingu và các đền khác quanh Nhật Bản.

Nhật Bản là một đất nước được hình thành từ thời Yayoi với nền nông nghiệp lúa nước. Chính vì thế công việc dự trữ lúa giống đã trở thành một việc cần thiết trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày của người dân cũng như trong lịch sử xây dựng đất nước. Tinh thần này được truyền tải rõ ràng thông qua đền Jingu. Văn hóa mỗi 20 năm tái xây dựng đền cũng là một hiện thân rõ ràng cho sự lành nghề của thợ thủ công và thợ mộc truyền từ đời này sang đời khác. Đền Jingu đóng một vai trò quan trọng để tượng trưng cho tinh thần dân tộc Nhật Bản, kết nối mối quan hệ thân thiết giữa người dân địa phương và những ngôi đền khác trên khắp cả nước trong suốt 2000 năm lịch sử và hướng đến sự vĩnh hằng trong tương lai.

Cả khu vực góp sức vào công cuộc tái xây dựng đền
Nghi lễ Sengu là một sự kiện lớn mà công cuộc chuẩn bị phải tốn nhiều năm. Gỗ dùng để xây dựng đền được đốn hạ trên núi và thả trôi sông Miya cho đền Geku và sông Isuzu cho đền Naiku. Gỗ được vẫn chuyển từ hồ chứa gỗ đến đền bằng nghi thức Okihiki – nghi lễ diễn ra  8 năm trước khi việc hoàn thành việc di dời. Trước khi ngôi đền mới được hoàn thành vào năm 2013, giữa tháng 5 và tháng 6 năm 2006 và 2007, các nhóm chuẩn bị nghi thức Okihiki được hình thành tại 80 thị trấn trong khu vực Ise. Vào năm 2013, một nghi lễ khác cũng được tổ chức với sự tham gia của người dân địa phương, đó là nghi lễ  Oshiraishi-mochi, mọi người nhặt và rửa sạch đá cuội trắng từ sông Miya để đặt vào nơi đền mới xây. Sau khi rửa sạch, đá cuội trắng được di chuyển bằng xe kéo hai bánh. Nghi lễ nhận được sự tham gia của cư dân địa phương, đây cũng là điều khiến cho lễ hội trở thành một sự kiện sống động.
Khi chơi chính là sự kết nối

Trong nghi lễ Okihiki và Oshiraishi-mochi, hàng trăm người dân địa phương tham gia kéo dây của xe chở đá cuội trắng. Hầu hết những người tham gia thuộc khu dân cư địa phương bao gồm trẻ em, thanh niên và người già. 

Giữa hai sợi dây của xe chở đá là những đứa bé mặc Happi, trang phục truyền thống hát bài Kiyari, một bài ca lao động được hát trong lúc lao động tập thể như một hình thức khích lệ những người vận chuyển gỗ hay kéo xe bò chứa đá cuội. Nghi thức diễn ra trong bầu không khí vui vẻ và từ tốn. Mọi người tham gia đều tận hưởng sự từ tốn này. 

Những em bé mặc Happi hát bài Kiyari trong nghi lễ

Mỗi khi đoàn diễu hành dừng, người kéo dây cũng dừng lại và đu đưa sợi dây lên xuống. Sợi dây hai phía sẽ được ép chặt vào khoảng không ở giữa, và mọi người bắt đầu đẩy dây vào người nhau. Người hoa tiêu đứng giữa bị ép trong khi họ thúc giục mọi người làm nhanh hơn. Sau khi hành động này được lặp đi lặp lại vài lần, sợi dây lại được đưa lại vị trí ban đầu và một lần nữa bài hát Kiyari lại vang lên. 

Cảnh ủn và kéo sợi dây trong nghi lễ

Sau khi di chuyển thêm vài mét sẽ đến thời gian nghỉ giải lao. Người dân địa phương tại đó sẽ chuẩn bị một số chỗ nghỉ dành cho người kéo dây. Đây sẽ là lúc họ nghĩ ngơi uống trà nói chuyện phiếm với nhau. Cứ như vậy, nghi lễ sẽ kéo dài trong vài tiếng đồng hồ. 

Nghi lễ mặc dù trên thực tế rất tốn thời gian nhưng đây lại chính là khoảng thời gian mang mọi người lại gần với nhau, tạo nên bầu không khí hòa hợp, kết nối giữa người với người. Nghi lễ cũng là một hình thức nâng cao sự tự hào của người dân về nguồn cội, truyền thống của thành phố. Do nghi lễ chỉ diễn ra 20 năm một lần nên đây cũng là một hình thức thể hiện sự trao quyền giữa thế hệ già và trẻ. Nghi lễ Sengu là một minh chứng rõ ràng thể hiện nét đẹp truyền thống văn hóa và giúp nâng cao sự kết nối giữa người với người trong một khu dân cư.

Đoàn người tham gia nghi thức

Bài và ảnh: Japan for Sustainability

Hiện tại #MPKEN vẫn đang tuyển sinh lớp luyện thi đại học online, các bạn có thể tương tác trực tiếp với giáo viên. Các bạn xem thêm thông tin ở đây nhé: Bit.ly/MpkenJuku

Truy cập ngay trang thông tin tuyển dụng của MPKEN để cập nhật các tin tuyển dụng mới nhất và hoàn toàn ko mất phí:

https://www.mpkenhr.jp

MPKEN khai trương dịch vụ hỗ trợ xin visa cho người Việt với nhiều ưu đãi.

  • Giảm 1 man cho những bạn đã từng tham gia event, lớp học do MPKEN tổ chức
  • Giảm 5 sen cho những bạn đăng ký sớm (từ ngày 1-5 hàng tháng)
  • Dịch vụ check hồ sơ do luật sư người Nhật giàu kinh nghiệm với giá chỉ 2 man  ➞ Đặc biệt, giảm 2 man khi có nguyện vọng chuyển đổi sang dịch vụ xin visa trọn gói

Xin vui lòng liên hệ trước khi đăng lại hoặc trích dẫn nội dung và hình ảnh từ Tomoni.

Bình luận

Loading...