Hiểu đúng về ‘Tình trạng khẩn cấp’

Ngày 08/04/2020 vừa qua, Thủ tướng Shinzo Abe đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp đối với 7 tỉnh thành phố của Nhật Bản, cho phép chính quyền các tỉnh thành phố này triển khai các biện pháp đối phó với dịch Covid-19.

Tuyên bố khẩn cấp được áp dụng với các tỉnh và thành phố sau: Tokyo, Kanagawa, Saitama, Chiba, Osaka, Hyogo và Fukuoka. Tuyên bố sẽ có hiệu lực đến ngày 6/5/2020.

Tuy nhiên, do tính cưỡng chế của “Tuyên bố tình trạng khẩn cấp” của Nhật Bản bị giới hạn, nên sẽ không có tình trạng phong tỏa thành phố (lockdown) như các nước khác.


Mục lục

 

1.Thế nào là “tình trạng khẩn cấp”

Tình trạng khẩn cấp là một tuyên bố của chính phủ mà theo đó có thể tạm ngưng một số chức năng bình thường của chính phủ và có thể cảnh báo công dân của mình thay đổi các hành vi bình thường hoặc có thể ra lệnh cho các cơ quan của chính phủ thi hành các kế hoạch sẵn sàng cho tình trạng khẩn cấp.

Tuyên bố tình trạng khẩn cấp cũng được sử dụng làm cơ sở hợp lý để tạm ngừng các quyền tự do dân sự. Các tuyên bố tình trạng khẩn cấp thường được ban bố trong thời kỳ có thiên tai, trong các giai đoạn bạo loạn dân sự, hoặc sau một vụ tuyên chiến, chuẩn bị có dấu hiệu xảy ra một cuộc chiến tranh.

Trong một vài quốc gia, tình trạng khẩn cấp và hiệu lực của nó đối với các quyền tự do dân sự và thủ tục ban bố được quy định trong hiến pháp hoặc luật

2. Cuộc sống của người dân sẽ thay đổi như thế nào

Tỉnh trưởng thành phố Tokyo bà Koike đã tổ chức họp báo lúc 2:00 chiều ngày 10 tháng 4 và công bố sáu loại hình và cơ sở kinh doanh mà thành phố yêu cầu ngưng hoạt động để ngăn chặn sự lây lan của virus corona mới. Đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ ngưng hoạt động vì dịch bệnh, thành phố sẽ chi trả một khoản tiền hỗ trợ (tiền hợp tác – 協力金).

Sáu (06) loại hình và cơ sở kinh doanh sau về cơ bản được yêu cầu ngưng hoạt động:

  1. Cơ sở vui chơi giải trí
  2. Các trường đại học và trường học
  3. Cơ sở phục vụ sức khoẻ và giải trí
  4. Nhà hát
  5. Cơ sở tổ chức sự kiện và triển lãm
  6. Cơ sở thương mại

Về nhà hàng ăn uống bao gồm các quán nhậu (izakaya), Thị trưởng Koike yêu cầu “rút ngắn thời gian hoạt động, từ 5 giờ sáng tới 8 giờ tối để hạn chế người dân ra ngoài vào ban đêm. Và việc phục vụ rượu cũng được yêu cầu rút ngắn đến 7 giờ tối”

Những yêu cầu này có hiệu lực từ 0h ngày 11/04/2020. 

Đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ hợp tác toàn diện cùng chính quyền sẽ nhận được được một khoản tiền “Hợp tác hạn chế lây lan bệnh truyền nhiễm”. Cụ thể như sau:

  1. 500.000 yên cho một đơn vị kinh doanh
  2. 1 triệu yên cho đơn vị kinh doanh có 2 cửa hàng hoặc cơ sở kinh doanh trở lên

Không có hạn chế nào trong việc ra ngoài để mua nhu yếu phẩm hàng ngày như thực phẩm và quần áo, hoặc đến bệnh viện. Chính quyền cũng không yêu cầu các cửa hàng bán nhu yếu phẩm hàng ngày phải ngưng hoạt động. Dưới đây là các hoạt động được quy định theo Luật về các Biện pháp Đặc biệt chống lại Đại dịch cúm

Hạn chế ra ngoài

Tỉnh trưởng các tỉnh thành phố có thể “yêu cầu” người dân ở nhà, hạn chế ra ngoài trong những trường hợp không cần thiết trong 1 khu vực và 1 khoảng thời qian quy định trước. Những trường hợp này không bao gồm những hoạt động cần thiết để duy trì cuộc sống như đi khám chữa bệnh tại các cơ sở y tế, mua thực phẩm và đến nơi làm việc.

“Việc hạn chế đi ra ngoài” chỉ là “yêu cầu” và không có tính cưỡng chế, nhưng người dân có nghĩa vụ hợp tác với các biện pháp đối phó này. 

Nghỉ học

Trong trường hợp cần thiết để tránh làm lây lan dịch bệnh, tỉnh trưởng có thể “yêu cầu” đóng cửa các trường học. Ngoài ra, căn cứ vào Khoản 2 Điều 45 của luật, tỉnh trưởng cũng có thể thay đổi từ “yêu cầu” sang “chỉ thị” đóng cửa các trường học. 

Đối với các trường trung học phổ thông công lập trực thuộc tỉnh, tỉnh trưởng có thể đóng cửa. Đối với các trường tư lập hoặc các trường tiểu học và trung học thuộc cấp thành phố huyện thị xã, tỉnh trường có quyền yêu cầu, và trong trường hợp các trường không đáp ứng yêu cầu, có thể “chỉ thị” nhưng không được phạt.

Cơ sở kinh doanh và cửa hàng

Tỉnh trưởng có quyền yêu cầu hạn chế thời gian hoạt động của các cơ sở và cửa hàng trong trường hợp cần thiết. Đối với hoạt động kinh doanh của các cơ sở và cửa hàng, theo Khoản 2 Điều 45 của luật, tỉnh trường cũng có thể yêu cầu hạn chế thời gian hoạt động hoạt đình chỉ các “cơ sở có nhiều người sử dụng”, và danh sách “Các cơ sở có nhiều người sử dụng” được quy định trong Pháp lệnh của chính phủ. 

Đối tượng quy định bao gồm: 

  1. Rạp chiếu phim, nhà hát kịch; 
  2. Cơ sở tổ chức sự kiện và triển lãm
  3. Cửa hàng bách hoá
  4. Siêu thị
  5. Khách sạn và nhà nghỉ
  6. Trung tâm thể dục thể thao, bể bơi và các khu nhà thể chất
  7. Bảo tàng và thư viện
  8. Hộp đêm/câu lạc bộ
  9. Trường học và đào tạo lái xe ô tô

và những cơ sở có diện tích sàn nhà hơn 1000m2, hoặc một số cơ sở đặc biệt khác. 

Đối với siêu thị, riêng khu vực bán nhu yếu phẩm như thực phẩm, sản phẩm y tế, sản phẩm vệ sinh có thể tiếp tục hoạt động kinh doanh. 

Đối với những cơ sở không tuân thủ “yêu cầu”, tỉnh trưởng có thể ra “chỉ thị”.

Tỉnh trưởng công bố các cơ sở kinh doanh đã thực hiện chỉ thị trên trang web. Việc công bố này không mang ý nghĩa phạt cơ sở kinh doanh, mà nhằm việc thông báo cơ sở kinh doanh đã đóng cửa và giúp hạn chế sự hỗn loạn trong cuộc sống thường ngày.  

Sự kiện

Về các sự kiện, theo Khoản 2 Điều 45 của Luật Biện pháp đặc biệt, trước tiên tỉnh trưởng có quyền “yêu cầu” không tổ chức sự kiện, và nếu đơn vị tổ chức vẫn không đáp ứng, tỉnh trưởng có thể ra “chỉ thị”. Mặc dù “chỉ thị” không có ý nghĩa phạt, nhưng đối với các chỉ thị từ lực lượng công quyền, có thể cho rằng trên thực tế các chỉ thị vẫn có tính cưỡng chế. Ngoài ra, khi ra “chỉ thị”, tên của doanh nghiệp sẽ tỉnh trưởng được “công bố” trên website.

Cơ sở hạ tầng thiết yếu

Cơ sở hạ tầng thiết yếu (điện, nước, gas, v.v..) sẽ không bị dừng khi có tuyên bố tình trạng khẩn cấp. Phải thực hiện các biện pháp để đảm bảo các doanh nghiệp có thể cung cấp ổn định điện, nước, gas. Ngoài ra, cũng cần thực hiện các biện pháp để các doanh nghiệp bưu tín, vận tải, truyền thông, internet có thể thực hiện được hoạt động của mình. 

Theo quy định của pháp luật, các phương tiện giao thông công cộng như tàu và xe buýt sẽ không bị dừng. Ngược lại, Thủ tướng hoặc tỉnh trưởng có thể ra các quyết định để hệ thống giao thông công cộng hoạt động. 

Khẩu trang

Theo Điều 55, tỉnh trưởng có quyền yêu cầu bán ra các sản phẩm thiết yếu như khẩu trang. Nếu cơ sở kinh doanh không đáp ứng yêu cầu, tỉnh trưởng có thể cưỡng chế và tịch thu sung công. Ngoài Luật Biện pháp Đặc biệt, chính phủ đã từng mua và phân phối mặt nạ cho Hokkaido và các tổ chức y tế dựa trên Luật Ổn định Khẩn cấp Đời sống Quốc gia.

Những việc có thể cưỡng chế thực hiện

Khi tuyên bố tình trạng khẩn cấp, chính quyền có thể cưỡng chế thực hiện những việc sau đây:

  • Tỉnh trưởng có thể sử dụng đất hoặc toà nhà mà không cần sự đồng ý của chủ sở hữu trong trường hợp cần thiết xây dựng cơ sở y tế tạm thời
  • Tỉnh trưởng có thể ra lệnh lưu trữ những vật tư cần thiết thuốc và thực phẩm 

Nếu có hành che giấu hoặc tiêu huỷ vật tư mà không tuân theo lệnh, sẽ bị phạt tù tới 6 tháng hoặc phạt tiền lên tới 300.000 yên. Trường hợp chống đối kiểm tra nơi dự trữ vật tư, có thể bị phạt dưới mức 300.000 yên. Khung hình phạt chỉ áp dụng cho 2 trường hợp này. 

Mặc dù Tuyên bố tình trạng khẩn cấp ở Nhật Bản không có nhiều tính cưỡng chế, và không phải “lệnh phong toả thành phố” (lockdown) như nhiều nơi trên thế giới, Nhật Bản dự kiến sẽ có nhiều cá nhân và doanh nghiệp hợp tác thực hiện.

Y tế

Đầu tiên phải nói rằng, các cơ sở y tế không phải đối tượng hạn chế hoạt động mà tỉnh trưởng yêu cầu, nên sẽ không có chuyện đóng cửa ngừng hoạt động. Ngoài ra, tuy có yêu cầu hạn chế ra ngoài, việc đi thăm khám tại các cơ sở y tế là ngoại lệ. 

Nhưng, để chuẩn bị cho khi dịch bùng phát lên đến đỉnh điểm, các tỉnh thành sẽ thực hiện các biện pháp điều chỉnh như thành lập một cơ sở y tế tập trung vào bệnh nhân bị nhiễm bệnh, và chuyển bệnh nhân mắc các bệnh khác sang cơ sở y tế khác.

Ngoài ra, Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi có chính sách nới lỏng các điều kiện sử dụng “Chăm sóc y tế trực tuyến” (オンライン診療)qua Internet, và đã quyết định xem xét các quy tắc hiện hành yêu cầu điều trị y tế trực tiếp của các bác sĩ trong lần khám đầu tiên, mà cho phép chăm sóc y tế trực tuyến ngay từ đầu.

Hộ lý

Tỉnh trưởng tại khu vực có tuyên bố tình trạng khẩn cấp có thể yêu cầu hạn chế hoặc ngừng hoạt động đối với các cơ sở cung cấp dịch vụ hộ lý lưu trú ngắn hạn, như dịch vụ hộ lý ngày hoặc hộ lý lưu trú ngắn.

Khi ngừng hoạt động, cơ sở hộ lý có thể xem xét các biện pháp thay thế cần thiết, như phục vụ tại nhà của bệnh nhân. Mặt khác, các cơ sử viện dưỡng lão chăm sóc đặc biệt, nhà ở chung của người, dịch vụ hộ lý tại nhà không phải nhóm đối tượng ngưng hoạt động. Chính phủ mong muốn các doanh nghiệp ngày vẫn tiếp tục cung cấp dịch vụ và có biện pháp triệt để bảo vệ an toàn cho người lao động. 

Nhà trẻ – mẫu giáo

Trong trường hợp cần thiết tránh lây lan dịch bệnh, tỉnh trưởng có thể yêu cầu hạn chế sử dụng các cơ sở như trường mẫu giáo. Trong trường hợp đó, các cơ sở này có thể tạm thời phải đóng cửa. Ngoài ra, ngay cả khi không có yêu cầu từ tỉnh trưởng, mỗi tỉnh thành trong khu vực được công bố tình trạng khẩn cấp đều cần xem xét giảm quy mô giữ trẻ của trường mẫu giáo trên địa bàn.

Trong trường hợp cần giảm quy mô giữ trẻ, các gia đình có bố mẹ đang làm việc tại nhà hoặc nghỉ việc có thể được đề nghị hạn chế đưa trẻ đến trường. Ngoài ra, các tỉnh thành sẽ xem xét việc đóng cửa tạm thời các nhà trẻ và trường mẫu giáo khi trẻ em và nhân viên bị nhiễm bệnh hoặc dịch bệnh lây lan đáng kể trong khu vực. 

Tuy nhiên, đối với các hộ gia đình có người là nhân viên y tế, người phải làm việc để duy trì chức năng xã hội, bố mẹ đơn thân, hoặc những gia đình không thể nghỉ việc, chính quyền địa phương sẽ xem xét cung cấp các dịch vụ giữ trẻ thay thế. 

Sở Lao động – Trung tâm việc làm Hellowork

Về nguyên tắc, Phòng Tiêu chuẩn Lao động và Hellowork vẫn hoạt động như bình thường để giải quyết các vấn đề việc làm. Tuy nhiên, kể từ ngày 7/4 Hellowork có thể hạn chế thời gian hoạt động tùy thuộc vào tình hình lây lan dịch bệnh trong khu vực. Vì vậy hãy xác nhận trước với văn phòng Hellowork nơi bạn sống để có thêm chi tiết nhé!

Giao thông công cộng

Bộ trưởng Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng, Giao thông vận tải và Du lịch tuyên bố rằng ngay cả sau khi công bố tình trạng khẩn cấp giao thông công cộng và các dịch vụ vận tải vẫn “phải duy trì các chức năng cần thiết” và nhắc lại rằng cần đảm bảo cho các cơ quan giao thông công cộng có thể duy trì được hoạt động của mình. 

Nhưng do sự lây lan của virus corona mới, số lượng hành khách đã giảm đáng kể và có nhiều hãng hàng không cũng như shinkansen đã phải huỷ và giảm chuyến.

Taxi

Các hãng taxi trên 7 tỉnh thành đã công bố tình trạng khẩn cấp vẫn tiếp tục hoạt động như bình thường. Tuy nhiên, do lượng khách giảm, các công ty có quyền giảm số xe hoạt động của mình. 

Ngân hàng và ATM

Chính phủ kêu gọi sử dụng ATM và internet banking, mặc dù các chi nhánh ngân hàng về nguyên tắc vẫn hoạt động như bình thường. Một số văn phòng giao dịch có thể thay đổi giờ làm việc tuỳ theo quy định của toà nhà hay khu vực đó. 

Các máy ATM cũng tương tự như vậy. Mọi người nên theo dõi và cập nhật thông tin về thời gian hoạt động của các cây ATM khu vực nhà mình nhé!

Ngân hàng TW vẫn hoạt động như bình thường để vận chuyển tiền mặt đến các địa phương hoặc các ngân hàng thương mại, đáp ứng nhu cầu tiền mặt của người dân. 

Viễn thông

3 công ty viễn thông lớn là NTT Docomo, KDDI và Softbank vẫn hoạt động và cung cấp dịch vụ như bình thường. Một số cửa hàng có thể giảm giờ mở cửa. Cần xác nhận trước thông tin trên website của từng công ty để nắm được những thay đổi mới nhất nhé!

Cũng theo các công ty này, do việc gia tăng telework, lượng truy cập internet vào ngày thường trong cuối tháng 3 tăng 40% so với cuối tháng 2. 

Dịch vụ chuyển phát

Các hãng chuyển phát nhanh vẫn hoạt động như bình thường. Tuy nhiên, do các hãng hàng không huỷ và giảm chuyến, thời gian vận chuyển có thể kéo dài hơn bình thường. Ngoài ra, một số văn phòng của các công ty chuyển phát có thể đóng cửa hoặc rút ngắn giờ làm.

Bưu điện cũng vẫn làm việc như bình thường, nhưng có thể rút ngắn thời gian làm việc của một số chi nhánh. 

Thu gom xử lý rác thải

Trong tình trạng khẩn cấp, chính quyền địa phương thương lượng với các công ty thu gom và xử lý rác thải để có thể duy trì hoạt động như bình thường. Đối với rác thải của doanh nghiệp, có thể sẽ có thay đổi trong nơi thu gom rác hoặc cần vận chuyển đến địa phương khác để xử lý. Cần xây dựng cơ chế để không gây ảnh hưởng gì đến hoạt động việc vận chuyển.

3. Kết

“Tình trạng khẩn cấp” ở Nhật Bản có thể không mang tính cưỡng chế như Việt Nam hay một số nước khác. Sự khác biệt đó là nằm trong các quy định về Hiến pháp cũng như văn hoá của đất nước này. Sự khác biệt đó chính là ở chỗ, tại Nhật Bản, sự tự giác cá nhân vốn dĩ được yêu cầu cao. Thêm vào đó, trách nhiệm xã hội của từng người dân cũng được đề cao. Chính vì vậy, trong hầu hết các “yêu cầu” của chính quyền trong tình trạng khẩn cấp đều không có tính cưỡng chế hoặc có chế tài xử phạt, nhưng đều quy định rõ “người dân có nghĩa vụ hợp tác” cùng chính quyền trong việc phòng chống dịch bệnh. Cộng đồng người Việt Nam chúng ta hãy cùng tìm hiểu những “yêu cầu” của chính phủ Nhật và hợp tác thực hiện để chung tay đẩy lùi Covid-19 tại Nhật Bản nhé!

Nguồn bài và ảnh: NHK

Truy cập ngay trang thông tin tuyển dụng của MPKEN để cập nhật các tin tuyển dụng mới nhất và hoàn toàn ko mất phí:

https://www.mpkenhr.jp

MPKEN mới khai trương dịch vụ hỗ trợ xin visa cho người Việt với nhiều ưu đãi.

  • Giảm 1 man cho những bạn đã từng tham gia event, lớp học do MPKEN tổ chức
  • Giảm 5 sen cho những bạn đăng ký sớm (từ ngày 1-5 hàng tháng)
  • Dịch vụ check hồ sơ do luật sư người Nhật giàu kinh nghiệm với giá chỉ 2 man  ➞ Đặc biệt, giảm 2 man khi có nguyện vọng chuyển đổi sang dịch vụ xin visa trọn gói

 

 

Xin vui lòng liên hệ trước khi đăng lại hoặc trích dẫn nội dung và hình ảnh từ Tomoni.

Bình luận

Loading...