Làm kỹ sư tại Nhật Bản: Những kinh nghiệm cần có

   Tomoni đã chia sẻ nhiều bài viết về câu chuyện của các bạn thực tập sinh tại Nhật, nhưng ngoài thực tập sinh, có rất nhiều bạn người Việt Nam sang Nhật làm kỹ sư cho các công ty về công nghệ thông tin. Hiện nay có rất nhiều công ty Nhật tuyển kỹ sư Việt Nam từ những người có kinh nghiệm đi làm tới các bạn sinh viên mới tốt nghiệp sang Nhật làm.

   Sang Nhật mà không biết tiếng, cũng ít thông tin được chia sẻ trên mạng, rồi đọc nhiều bài báo nói về môi trường áp lực khi đi làm tại Nhật làm nhiều bạn lo lắng. Vậy thì khi được tuyển để làm kỹ sư tại Nhật bạn cần phải chuẩn bị những gì? Hôm nay Tomoni xin được chia sẻ với các bạn bài viết của bạn Lê Hải Ni, một sinh viên khoa Công Nghệ Thông Tin của Đại Học Bách Khoa Hà Nội, sang Nhật theo dạng kỹ sư từ năm 2014.

   Bài viết sẽ được chia làm 3 phần, phần này sẽ là về những kinh nghiệm cần có khi sang Nhật, mình nghĩ những kỹ năng này không chỉ gói gọn trong ngành công nghệ thông tin, mà cần thiết cho bất kì công việc nào 😀

   Các bạn sinh viên Việt Nam hiện nay có nhận thấy rằng trên các phương tiện truyền thông luôn rêu rao rằng các kiến thức ở trường đại học chẳng có nghĩa lý gì khi vào đời. Riêng đối với mình, thì mình thấy đấy là thông tin một chiều thôi, toàn các nhà báo nói phét cả.

   Các thầy cô trong trường đại học khi giảng bài luôn đan xen thêm vào các câu chuyện ngoài lề, và bản thân mình khi học các kiến thức chính thì mình luôn chú ý vào những câu chuyện ngoài lề đó. Nó là những kiến thức thực tế mà chính thầy cô của chúng ta thấy hay, muốn truyền tải lại bằng kinh nghiệm. Nhưng nhiều bạn lại quá chú ý vào vấn đề kiến thức, thậm chí có bạn còn chả chú ý gì nên mới có nhiều bạn viện cớ vào cái lý do “Kiến thức đại học là vô dụng”.

   Vậy sau đây mình sẽ liệt kê lại những kỹ năng mà trong trường đại học dạy cho mình, và mình nghĩ rằng các thầy cô dũng dạy cho các bạn mà các bạn không nhận ra thôi. Nếu các bạn có hết các kỹ năng này thì tìm kiếm một công việc không khó khăn lắm đâu.

Kỹ năng tiếp cận vấn đề

   Tại sao lại là kỹ năng này được đặt lên đầu tiên, đơn giản vì nếu không có vấn đề thì sẽ chẳng có cái gì cần phải giải quyết cả. Các bạn phải nhìn ra rằng thực tại các bạn đang có vấn đề gì thì mới bắt đầu tiến hành giải quyết vấn đề theo các kỹ năng bên dưới. Chịu khó suy nghĩ một chút thôi các bạn sẽ tìm thấy vấn đề của mình.

mindmap

   Mình xin được nêu ví dụ: Có một bạn kỹ sư vừa mới ra trường. Bạn này thì suốt ngày học tối mắt tối mũi vào nên ra trường được bằng khá, giỏi. Tuy nhiên bạn này vẫn phải làm tay sai cho những người thực sự kém hơn bạn về chuyên môn. Vậy rõ ràng là có vấn đề đúng không? Các bạn tin mình đi, chuyện này không thiếu đâu nhé, ở VN hay ở nước ngoài đều rất nhiều là đằng khác.

Kỹ năng phân tích, nhìn nhận vấn đề

   Tiếp theo sau khi có vấn đề rồi thì chúng ta phải làm gì. Phân tích, nhìn nhận vấn đề là bước tiếp theo. Tuy nhiên phân tích, nhìn nhận như thế nào lại là một kỹ năng khó có thể giải thích cho các bạn trong một bài chia sẻ ngắn được.

   Mình sẽ tiếp tục ví dụ bạn kỹ sư giỏi kia. Giờ chúng ta sẽ phải nhìn nhận vấn đề theo khía cạnh nào? Nếu chỉ đơn giản là nhìn theo chiều của chúng ta, chúng ta chỉ thấy rằng “Cậu kỹ sư kia giỏi hơn nhưng vẫn phải làm lính”. Suy nghĩ như vậy là chủ quan, phiến diện. Không có một ai là giỏi toàn diện cả. Chính vì thế chúng ta sẽ nên nhìn nhận vấn đề theo nhiều góc độ khác nhau.

   Vậy hãy đứng từ góc độ của cậu kỹ sư kia và phân tích một vài suy nghĩ nội tâm có thể. Mình sẽ chỉ đặt câu hỏi để các bạn tự có câu trả lời, qua đó tự nhìn nhận vấn đề của mình.

   -Sẽ thế nào nếu trong thâm tâm cậu ta nghĩ rằng: “Công việc này là bình thường, mình thích nó và mình không muốn làm lãnh đạo”.

   -Sẽ thế nào nếu cậu ta lại nghĩ rằng: “Mình giỏi hơn thằng kia nhưng tại sao mình lại phải làm cu li cho nó, thế giới này thật bất công” và suy nghĩ thứ 2 chỉ dừng ở bước như thế.

   -Sẽ thế nào nếu cậu ta mở rộng suy nghĩ bên trên: “Mình giỏi hơn nó và mình đang làm cu li cho nó, mình muốn vượt qua nó và trở thành lãnh đạo.”

   -Sẽ thế nào nếu cậu ta suy nghĩ tích cực hơn: “Mình có khả năng làm lãnh đạo, nhưng mình chưa hiểu tại sao mình chưa được làm lãnh đạo. Mình sẽ tìm hiểu sâu hơn về vấn đề này”

   -Sẽ ra sao nữa nếu cậu ta suy nghĩ thêm được 1 bước tiếp theo: “Mình đã biết tại sao mình vẫn phải làm cu li cho người kia, mình biết rằng mình có những điểm giỏi nhưng mình có những điểm yếu nếu không khắc phục thì không thể thay thế vị trí của người đó được. Mình có khả năng khác phục những điểm yếu đó trong thời gian tới và mình sẽ khắc phục chúng.”

   Như vậy chiều hướng suy nghĩ tích cực, nhìn nhận vấn đề một cách lạc quan sẽ giúp cậu kỹ sư kia nhìn ra vấn đề của chính mình. Vậy các bạn đã nhìn ra vấn đề của chính các bạn và cách giải quyết chưa?

Kỹ năng tìm kiếm thông tin

tim kiem thong tin

   Vậy là qua 2 kỹ năng phân tích, chúng ta đã tìm ra được vấn đề, nhìn nhận vào mặt cần giải quyết của vấn đề. Kỹ năng tìm kiếm thông tin rất quan trọng. Mình nhận thấy mọi người trên mạng, rất nhiều người trong group thường đặt những câu hỏi ngay lập tức mà không tìm kiếm thông tin xung quanh. Cần biết rõ mình đang tìm kiếm cái gì và phải tìm đúng người. Bạn không thể hỏi một anh kỹ sư CNTT về việc gọt đẽo một chi tiết cơ khí bằng máy CNC được. Tất nhiên là vẫn sẽ có một số người biết nhưng đó không phải là một biện pháp khôn ngoan. Việc này giống như là chết đuối vớ được cái phao thì cố kéo, nhưng các bạn lại kéo nhầm thứ khác làm mình ngập tràn trong lượng thông tin cần tìm.

   Lưu ý ở 2 điểm: Bạn đang cần tìm thứ gì và bạn có thể tìm thấy nó ở đâu?

Kỹ năng giải quyết vấn đề

   Các bạn có biết câu “Biết địch, biết ta, trăm trận trăm thắng” không?. Câu này áp dụng được vào mọi tình huống, phân tích được mọi vấn đề, mọi khía cạnh trong cuộc sống, công việc. Việc phân tích ai là địch, ai là ta, thiên thời, địa lợi, nhân hòa ra sao sẽ giúp các bạn tự tìm ra được hướng giải quyết vấn đề.

   Lại tiếp tục về cậu kỹ sư phía trên, sếp (kẻ địch) của cậu ta có những kỹ năng, kỹ thuật gì, cậu ta có những kỹ năng, kỹ thuật gì. Hơn kém nhau ra sao, đã đến lúc cậu ta chứng minh bản thân để đánh bại kẻ địch chưa (thiên thời), mọi người có ủng hộ cậu ta lên làm sếp không hay cậu ta tuy giỏi nhưng lại không được lòng người (nhân hòa)…

giai quyet van de

   Nếu đứng theo nhiều góc độ, chúng ta sẽ bới ra được rất nhiều thứ trong một vấn đề tưởng chừng nho nhỏ, chia để trị, giải quyết từng vấn đề nhỏ của vấn đề nhỏ, đến khi xong xuôi hoàn toàn, thời cơ chín muồi thì mới có thể lao vào cái cục vấn đề to đùng của mỗi chúng ta.

   Phía bên trên là những kỹ năng mà thầy cô dạy cho chúng ta trên giảng đường đại học, chẳng qua là chúng ta ít ai nhận ra thôi. Đối với các bạn kỹ sư, khi làm đồ án tốt nghiệp chắc cũng biết về cấu trúc cơ bản của một quyền đồ án bao gồm các phần như trên, “Bài toán đặt ra”, “Phương pháp giải quyết” và cuối cùng là “Thực hiện”, chỉ khác một chút là “Nguồn thông tin” thường được ghi vào phần phụ lục và “Cách nhìn nhận vấn đề” thì do chính những buổi chúng ta lên gặp giáo viên hướng dẫn đó.

   Phía dưới đây mình xin đề cập đến các kỹ năng mà môi trường giảng đường ít dạy cho chúng ta, ít dạy không có nghĩa là không dạy nhé.

Kỹ năng thuyết trình, giao tiếp

   Cái này hẳn mọi người biết rồi, tuy nhiên thì mình có may mắn hơn một chút khi vừa vào năm 1 đại học bọn mình đã có môn kỹ năng thuyết trình. Nhưng đối với một số bạn không có thì cũng không sao, vẫn còn những bài tập lớn, những môn phải thuyết trình đồ án nữa cơ mà. Đây là cơ hội cho các bạn tập luyện kỹ năng này.

   Mình kể qua một chút về khi mình tập thuyết trình đồ án tốt nghiệp. Bọn mình thuyết trình bằng tiếng Anh chứ không phải tiếng Việt nhé. Mình chuẩn bị slide đồ án trước gần 1 tháng, ngày đầu tiên mình nói mất gần 20p, mình lên tập nói trước mặt cô giáo và nhờ cô nhận xét. Cô bảo quá dài, cắt đi chỉ nói vào những vấn đề cần thiết, hãy tưởng tượng mình đang là người nghe, mình chưa biết gì về cái vấn đề mình đang nói, hãy nói làm sao cho chính mình từ con số zero hiểu ra vấn đề. Sau lần đấy mình cắt xuống còn 11p, cô bảo tạm được nhưng mà vẫn dài, dù sao thì cũng OK rồi.

   Nguyên 1 tuần cuối cùng mình luyện tập một mình ở nhà, đến đi “ị” cũng đem slide vào tự đọc đến mức thuộc lòng. Trước ngày bảo vệ, mình cùng bạn bè vào một quán cafe và bật slide nói trước mặt tất cả mọi người. Cuối cùng điểm bảo vệ mình được 9, điểm trung bình đồ án mình được 8.8. Công sức bỏ ra của mình cũng không có nhiều so với cái điểm số đấy phải không nhỉ.

ky nang thuyet trinh

   Kỹ năng thuyết trình không khó, khi các bạn chém gió với bạn bè về 1 chuyện gì đó thì nó rất tự nhiên đúng không. Nhưng tại sao khi các bạn lên thuyết trình lại ấp úng? Vì các bạn đang gò bó với nội dung thuyết trình, hãy diễn đạt theo những gì mình nghĩ và mình hiểu, tự nhiên hết sức có thể thì một bài thuyêt trình cũng chỉ như một cuộc nói chuyện tự nhiên với bạn bè. Còn nếu như các bạn chỉ làm đề tài đồ án, thuyết trình lấy lệ thì các bạn nên đọc đi đọc lại trước rất nhiều lần, tự nói trước slide máy tính hoặc gọi bạn bè đến nhà tập luyện. Không một ai sinh ra với một kỹ năng tuyệt đối ngay từ đầu, tất cả đều trải qua tập luyện.

   Đi kèm với thuyết trình là kỹ năng giao tiếp. Nó sẽ giúp mọi người tiếp xúc, gây được cảm tình với mọi người xung quanh, tạo ra cái “nhân hòa” trong “Kỹ năng giải quyết vấn đề” mà mình nói đấy. Đồng thời kỹ năng giao tiếp cũng sẽ giúp mọi người có thể làm việc hòa đồng với người khác.

Kỹ năng phỏng vấn

   Kỹ năng này rất ít hoặc hầu như không được giảng dạy trong trường đại học. Cái này do mọi người trải nghiệm, đi phỏng vấn nhiều thì nghiệm ra thôi. Dưới đây là kinh nghiệm của mình khi đi phỏng vấn kỹ sư, cái này áp dụng cho người khác như thế nào thì không biết nhưng mình cũng muốn chia sẻ.

   1. Thái độ, tác phong đàng hoàng, đĩnh đạc, ăn mặc lịch sự, nhớ đừng để dính rau trên răng sau khi ăn cơm xong. Không sợ sệt, không run, không nhìn xuống đất hay nhìn trần nhà, bắt muỗi lúc phỏng vấn, nhìn thẳng vào mắt nhà tuyển dụng. Nhà tuyển dụng không phải phụ huynh chúng ta, khi nhìn vào mắt họ và nói tự tin một điều gì đó, họ sẽ tin rằng bạn thực sự giỏi về vấn đề đấy.

   2. Trả lời trực tiếp vào vấn đề, không lan man dài dòng. Ví dụ cho 1 câu hỏi: Bạn có bao nhiêu sản phẩm lúc ở trong trường đại học? Hãy trả lời luôn là có 2, 3, 4…rồi hãy nói chi tiết vào từng sản phẩm nếu như được hỏi. Không được dẫn dắt vấn đề lòng vòng rằng mình tốn công như thế nào rồi mới nói vào thứ mình làm được. Ai cũng thích những câu trả lời trực tiếp.

   3. Biết cách trả lời nước đôi với những câu mình không chắc chắn. Chẳng hạn với những nhà tuyển dụng người Nhật hay có câu hỏi là “Bạn dự định ở lại Nhật bao nhiêu lâu?”. Họ thích những người ở với họ càng lâu càng tốt. 2, 3, 5 năm vẫn là 1 con số cụ thể quá ngắn với đời người, nên trả lời những câu nào đó vui vẻ, thậm chí xoa dịu nhà tuyển dụng như “Càng lâu càng tốt”, “Đến khi cưới được một cô gái người Nhật”, “Đến khi công ty đuổi…” Mỗi người một trường hợp, không nên áp dụng của nhau.

   4. Hãy biết cách làm cho nhà tuyển dụng nghĩ rằng kỹ năng của mình là tốt. Tự PR bản thân như thế nào thì phải tùy vào CV của mỗi người. Nhưng thông thường người phỏng vấn không biết rõ về kỹ thuật. Các bạn có thể nói thật nhiều về kỹ thuật, nói say sưa, càng cao siêu càng tốt. Nhưng đừng có chém gió quá đà

   5. Làm cho nhà tuyển dụng biết rằng mình là người có trách nhiệm.

   6. Hãy có một sở thích mà có thể nhà tuyển dụng sẽ thích. Như mình khi phỏng vấn sang Nhật, trong profile mình có ghi là “Luyện tập Karate 5 năm và mong muốn luyện tập thêm ở Nhật”

   7. Hãy luôn là người cập nhật với thông tin. Các bạn cần biết rõ khá nhiều thứ, cái gì nếu chưa rõ thì trả lời chung chung theo kiểu “nước đôi” mình ghi ở bên trên. Đừng nói thẳng toẹt một cục đại loại như “không biết” mà hãy trả lời theo kiểu “đã nghiên cứu và sẽ nghiên cứu thêm”.

   8. Hãy tự tìm lấy một điểm mạnh và một điểm yếu, và quan trọng là điểm yếu đó phải hỗ trợ được điểm mạnh. Chúng ta đang tự PR bản thân với nhà tuyển dụng, mỗi người một tính nên chỉ các bạn mới hiểu bản thân mình nhất. Chỉ các bạn mới có thể tìm ra những điểm như thế của chính mình

Kỹ năng chiến đấu, sinh tồn

   Tổng hợp tất cả các kỹ năng trên, các bạn có một cái skill cuối, mình xin được gọi nó là Kỹ năng chiến đấu, sinh tồn. Mình tin rằng nếu các bạn có đầy đủ kỹ năng thì có quăng đi đâu các bạn cũng không chết đói được đâu.

Kết

   Cuối bài, mình xin được trích dẫn lại một đoạn bài của 1 bạn trên cộng đồng Việt Nhật

   [Tư duy phản biện]

   Mình tốt nghiệp ĐH BKHN có N3 và sang Nhật với chi phí bằng 0. Nhận mức lương tương đương sv mới ra trường bên này (khoảng 20man chưa kể tăng ca). Ít nhất 2 người bạn nữa của mình cũng sẽ sang đây trong thời gian tới với dạng tương tự.

   SANG NHẬT KĨ SƯ (Thực sự, bàn giấy, thiết kế) LÀ HOÀN TOÀN CÓ THỂ NẾU BẠN CÓ TRÌNH ĐỘ !!!

   Hồi còn nhỏ, đi học bạn có bao giờ giơ tay phát biểu ý kiến trong lớp không, mình cá là rất ít. Nhưng sao bây giờ các bạn hễ có ý kiến nào là các bạn ném đá ghê thế…Trước khi đánh giá và thảo luận một vấn đề thì mong các bạn hãy nhớ rằng vị trí, suy nghĩ của mọi người là khác nhau.

Khi ném một cành cây vào con chó nó sẽ nhìn vào cành cây.
Khi ném một cành cây vào con sư từ, con sư tử sẽ nhìn người ném.

   Các bạn mặc dù đi theo dạng kĩ sư nhưng trình độ mới hết mina 1, không đọc nổi bản vẽ thì không thể có mức lương cao hay công việc nhàn được. Điều này đúng cả ở VN (không tính COCC nhé)

   Đúng với bạn nhưng k đúng với mình là bình thường và ngược lại. Và cũng tuyệt đối không nên chửi bới lăng mạ người khác. Nếu thấy chưa đúng, k hợp lý bạn hoàn toàn có thể góp ý tích cực chứ không phải ngồi một chỗ mà chửi tực như thế. Chúng ta đang cố gắng xây dựng một cộng đồng người Việt tốt hơn cơ mà.

   Vậy sau khi đọc đoạn trên các bạn hiểu được những gì bạn kỹ sư đó muốn chia sẻ. Mình cá rằng đa số các bạn ở đây cho rằng bạn kia đang dạy đời, đang bốc phét. Tuy nhiên các bạn có để ý thấy 2 câu mà mình in đậm ở kia không. Mình xin được copy một lần nữa ở bên dưới đây:

Khi ném một cành cây vào con chó nó sẽ nhìn vào cành cây.
Khi ném một cành cây vào con sư từ, con sư tử sẽ nhìn người ném.

   Đây chính là một ví dụ về cách nhìn nhận vấn đề mà mình đã nói ở trên, vấn đề ở đây là gì nếu nhìn theo chiều hướng của người ném: Bạn ném vào con chó, nó sẽ không cắn bạn, bạn ném vào con sư tử thì cận thận lúc nó đang đói đấy. Suy nghĩ vấn đề rộng ra một chút nữa thì sao: Con chó giải quyết vấn đề nó bị chọc tức bằng cách nhìn vào cái cành cây, nó có cắn cái cành cây thì vẫn sẽ có vài cái cành cây khác hướng vào nó. Còn con sư tử thì nhìn vào nguồn gốc của cái vấn đề là thằng người ném nó, nó sẽ giải quyết cái nguồn gốc chọc tức này ra sao thì còn tùy hứng.

   Kết thúc bài chia sẻ, mình có một vài lời muốn nói thêm:

   Làm kỹ sư ở Nhật không khó. Chúng ta là những lao động trí thức, người tuyển dụng phải bỏ tiền ra đề mua kiến thức của chúng ta chứ không phải chúng ta bỏ tiền ra để mua lại công việc đấy. Chúng ta phải làm sao để nhà tuyển dụng biết được rằng chúng ta có kiến thức, họ nên bỏ tiền ra để mua kiến thức của chúng ta. Những thứ như thế mình đã tổng hợp lại trong những kỹ năng mà mình hay dùng nhất trong công việc. Càng nhiều kỹ năng, kỹ năng càng cao càng tốt.

   Thực trạng bên Nhật đang thiếu lao động chất lượng cao trầm trọng, đặc biệt như kỹ sư CNTT, còn các kỹ sư khác thì mình không rõ. Đối với suy nghĩ của 1 công ty, họ thà bỏ tiền ra để thuê một người có thể làm được những bước từ trung bình đến nâng cao ngay từ đầu còn hơn là thuê một người mới bắt tay vào nghề, khiến họ phải dạy lại từ đầu mà chưa biết được rằng 1 năm sau đó người đó có học được nghề ngay không, và họ có ở lại với công ty đó không. Rủi ro quá cao phải không nào.

Tác giả: Lê Hải Ni
Bài viết: http://vijaexpress.com/lam-ky-su-tai-nhat-ban-nhung-kinh-nghiem-can-co/

Xin vui lòng liên hệ trước khi đăng lại hoặc trích dẫn nội dung và hình ảnh từ Tomoni.

Bình luận

Loading...